przekł. Justyna Czechowska

Lina Ekdahl

Fragment rekomendacji:

Wydany wiosną 2026 roku tom wierszy/poemat Liny Ekdahl zatytułowany „Najważniejsza jest gościnność” zwraca uwagę na społeczną chęć i jej brak, umiejętność i nieumiejętność przyjęcia obcego, drugiego, nowego. Z uważnych humorem, lecz przy akompaniamencie zdesperowanej powagi autorka nazywa stan współczesności i wspólnej odpowiedzialności. Pilnujący porządku funkcjonariusz dzieli młode osobniki na ludzkie i nieludzkie. Ktoś mówi „wejdź”, „oddaję wam wszystko, co mam”, „nie znam was, ale to całkiem bez znaczenia”, ktoś inny „niestety, musimy już zamknąć”, „cofnąć się”, „musicie poczekać na zewnątrz”. Dużo łatwiej jest ze zwierzętami, w książce spotkamy małpę, świnię, żółwia, małże, pingwina, antylopą i rybika cukrowego. Dyskurs polityczny przeniesiono do krainy baśni i nonsensu.

„Najważniejsza jest gościnność” to obraz współczesnego świata, w szczególności dzisiejszej Europy, gdzie w zderzeniu kultur dzieli się gości na mniej lub bardziej mile widzianych, a gospodarzy na hojnych i zmęczonych hojnością. Ta skomplikowana, wielowarstwowa i zatłoczona sytuacja celowo została spisana prostym językiem, pozornie zrozumiałym dla nowoprzybyłych. Dobrze, gdyby zrozumieli ją politycy.

Lina Ekdahl

Lina Ekdahl (ur. 1964, Göteborg) – szwedzka poetka, dramaturżka, autorka książek dla dzieci i dorosłych, libretta i dokumentów radiowych. Pracowała m.in. jako mentorka piszącej młodzieży i imigrantów. Ekdahl zadebiutowała w 1994 roku książką „Fram på dagen” (W ciągu dnia), zbiorem myśli i skojarzeń z mieszkania i pralni. Poetka czerpie z prostoty języka mówionego, balansuje między humorem, ironią i absurdem, a tematycznie krąży po codzienności, często tej najbardziej trywialnej. To połączenie sprawia, że jej twórczość porównuje się do dwóch wielkich dam szwedzkiej poezji II połowy XX wieku, Sonji Åkesson i Kristiny Lugn. W późniejszej twórczości Ekdahl często podejmuje tematy polityczne i społeczne, poddając próbie szwedzką wolność, równość i sprawiedliwość. Lina Ekdahl jest laureatką wielu nagród, w tym nagrody Towarzystwa Dziewięciorga i nagrody poetyckiej Szwedzkiego Radia. Jej poezja była tłumaczona na kilka języków. „Najważniejsza jest gościnność”, opublikowana wiosną 2026 roku, to dziesiąta książka poetycka w jej dorobku.

Justyna Czechowska

Justyna Czechowska – literaturoznawczyni, animatorka kultury, tłumaczka ze szwedzkiego i norweskiego, autorka artykułów, antologii i wywiadów. Współzałożycielka Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Jest laureatką Nagrody im. Wisławy Szymborskiej 2018 za przekład książki Linn Hansćn „Przejdź do historii” oraz stypendystką Towarzystwa Miłośników Twórczości Selmy Lageriôf (Selma Lagerlôf-săllskapet). W 2023 roku Akademia Szwedzka uhonorowała ją nagrodą dla tłumaczy literatury szwedzkiej. Od 2015 roku współtworzy program festiwalu „Odnalezione w tłumaczeniu”. W latach 2021-2025 zasiadała w zarządzie CEATL. Członkini Unii Literackiej, sekretarz generalna Polskiego PEN Clubu. W jej dorobku przekładowym jest około 50 pozycji: powieści, opowiadań, tomów poezji i poematów, a także reportaże i biografia Selmy Lagerlôf.